Zatrzymanie: 10 czerwca 2019 roku rosyjskie służby przeprowadziły masowe przeszukania w domach krymskich Tatarów na okupowanym Krymie. Ruslana Mesutova zatrzymano w miejscowości Mały Majak w rejonie Ałuszty. Tego dnia zatrzymano również Ruslana Nagaeva, Eldara Kantymirowa i Lenura Chalilova. Mesutov został umieszczony w areszcie.

Wyrok: 16 sierpnia 2021 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy Rosji skazał Ruslana Mesutova na 18 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Dodatkowo nałożono na niego 1 rok i 6 miesięcy ograniczenia wolności po zwolnieniu. Mesutovowi zarzucono część 1 artykułu 205.5 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — „organizację działalności organizacji uznanej za terrorystyczną”, a także część 1 artykułu 30 i artykuł 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — „przygotowanie do siłowego przejęcia władzy”.

Ruslan Mesutov urodził się 11 września 1965 roku w Uzbekistanie. Jest krymskim Tatarem, posiada obywatelstwo Ukrainy i Rosji. Po powrocie na Krym w 1988 roku osiedlił się w Ałuszcie. Pracował jako tokarz w jednym z zakładów miasta, gdzie otrzymał działkę. Następnie sprowadził na Krym swoich rodziców i siostry.

W 2000 roku ożenił się z Elzarą Godżenową. Małżeństwo ma dwóch synów — Ramazana i Muhammada. Mesutov brał udział w działalności narodowego ruchu krymskich Tatarów oraz zajmował się działalnością religijną i społeczną. Pracował jako ochroniarz w meczecie i był jednym z założycieli muzułmańskiej wspólnoty religijnej „Ałuszta”. Organizował również święta religijne, pomagał w organizacji pogrzebów i prowadził modlitwy.

Wspólnota „Ałuszta” była częścią Duchowego Zarządu Muzułmanów Krymu. Według ukraińskich obrońców praw człowieka, prześladowania członków tej wspólnoty miały miejsce na tle zaostrzenia rosyjskiej kontroli nad niezależnymi wspólnotami muzułmańskimi po okupacji Krymu.

10 czerwca 2019 roku po przeszukaniu domu Mesutova rosyjskie służby zatrzymały go w Małym Majaku. Śledztwo oskarżyło jego i innych uczestników tzw. „sprawy ałuszyńskiej” o powiązania z organizacją „Hizb ut-Tahrir”, którą Rosja uznała za terrorystyczną w 2003 roku. Tymczasem na Ukrainie i w większości krajów świata „Hizb ut-Tahrir” nie jest zakazana jako organizacja terrorystyczna. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że prześladowania krymskich muzułmanów za udział w wspólnotach religijnych i dyskusje na tematy religijne są motywowane politycznie.

Po prawie dwóch latach więzienia, 16 sierpnia 2021 roku, Mesutov został skazany na 18 lat pozbawienia wolności. Apelacyjny Sąd Wojskowy we Własisi w obwodzie moskiewskim pozostawił wyrok bez zmian.

Podczas uwięzienia stan zdrowia Ruslana Mesutova stopniowo się pogarszał. Obrońcy praw człowieka informowali o chorobach wymagających pomocy medycznej. W 2022 roku administracja rosyjskiej kolonii skonfiskowała jego Koran, a także pojawiły się problemy z wyżywieniem z powodu obecności wieprzowiny w diecie, której Mesutov nie spożywa zgodnie ze swoimi przekonaniami religijnymi.

W listopadzie 2024 roku po etapie Mesutova przeniesiono do kolonii karnej nr 1 w Jakucku — ponad 9 tysięcy kilometrów od Krymu. Po przybyciu umieszczono go w izolatce. Według relacji rodziny, skonfiskowano mu rzeczy osobiste, w tym Koran, okulary i leki.

W marcu 2025 roku z powodu problemów z sercem, nadciśnieniem tętniczym i częstymi omdleniami Mesutova przeniesiono z kolonii do szpitala w miejscowości Tabaga. Zdiagnozowano u niego również przewlekłe zapalenie wątroby typu C oraz zgłaszano przewlekłe problemy z kręgosłupem. Pomimo planowanego 21-dniowego leczenia, po tygodniu został odesłany z powrotem do kolonii.

Z ostatnich dostępnych publicznych informacji z 2025 roku wynika, że po powrocie do kolonii Mesutov nadal przebywał w warunkach zaostrzonych i długotrwałego pobytu w izolatce. Ze względu na stan zdrowia rodzina i adwokat starali się o jego przeniesienie bliżej Krymu. Na dzień aktualizacji brak potwierdzonych danych o zwolnieniu Ruslana Mesutova.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: ZMINA, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Suspilne Krym, KrymSOS, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Projekt praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał”, United States Commission on International Religious Freedom (USCIRF).

Zdjęcie: KrymSOS.

Data aktualizacji: 07.09.2026r.