Aresztowanie: 24 stycznia 2023 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili masowe przeszukania w rejonie Dżankoju na okupowanym Krymie i zatrzymali krymskotatarskiego działacza i emeryta Halila Mambetova. Wraz z innymi osobami z tzw. „drugiej grupy Dżankoju” został oskarżony o udział w islamskiej partii politycznej „Hizb ut-Tahrir”, która jest legalna na Ukrainie, ale uznana za organizację terrorystyczną w Rosji.

Wyrok: 29 kwietnia 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Halila Mambetova na 14 lat pozbawienia wolności. Pierwsze cztery lata ma spędzić w więzieniu, resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Sąd nałożył również rok ograniczenia wolności po odbyciu głównej kary.

Halil Azizovich Mambetov jest jednym z najstarszych krymskotatarskich więźniów politycznych, których Rosja prześladuje na okupowanym Krymie. Urodził się 26 maja 1955 roku. Wiele lat swojego życia spędził z dala od rodzinnego Krymu z powodu deportacji narodu krymskotatarskiego. Wraz z rodziną powrócił do ojczyzny dopiero w 1989 roku. Po powrocie rodzina zaczynała życie praktycznie od zera, pokonując trudności związane z odzyskaniem praw po dekadach wygnania.

Wraz z żoną Lilią Mambetovą przeżył ponad czterdzieści lat. Małżeństwo wychowało trzy córki. Dla rodziny Halil był nie tylko mężem i ojcem, ale także głównym wsparciem. Jego pomoc była szczególnie ważna, ponieważ żona przez wiele lat zmagała się z chorobą onkologiczną i cukrzycą. Po aresztowaniu męża cała odpowiedzialność za gospodarstwo domowe i walkę z własną chorobą spadła na nią.

Według rodziny, funkcjonariusze służb wtargnęli do domu Mambetovów jeszcze przed świtem. Żona więźnia politycznego wspominała, że zachowywali się agresywnie, poruszali się po terenie z bronią i sprawdzali każde pomieszczenie w domu. Rodzina wyrażała przekonanie, że podczas przeszukania mogły zostać podrzucone broszury, które później wykorzystano jako „dowody” w sprawie. Po zatrzymaniu Halil Mambetov został oskarżony o udział w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir” i przygotowywanie do siłowego przejęcia władzy.

Jeszcze przed aresztowaniem mężczyzna cierpiał na artrozę, co znacznie utrudniało mu poruszanie się. Podczas pobytu w areszcie jego stan się pogorszył. Krewni informowali o stałym bólu nóg i stawów, podwyższonym ciśnieniu krwi oraz braku odpowiedniej opieki medycznej. Przekazywane przez rodzinę leki nie zawsze do niego docierały, a niezbędna pomoc medyczna była udzielana w ograniczonym zakresie.

Osobnym epizodem prześladowań było skierowanie 68-letniego mężczyzny na przymusową stacjonarną ekspertyzę psychiatryczną wiosną 2023 roku. Przez miesiąc przebywał w zakładzie psychiatrycznym, co obrońcy praw człowieka uznali za formę dodatkowego nacisku. Po powrocie do aresztu rodzina odkryła, że zniknęły jego rzeczy osobiste, w tym okulary i Koran. Administracja aresztu zabraniała podczas widzeń komunikować się w języku krymskotatarskim, pozwalając jedynie na rosyjski.

We wrześniu 2023 roku Halil Mambetov wraz z innymi osobami z tej sprawy został przetransportowany z Symferopola do Rostowa nad Donem na terytorium Federacji Rosyjskiej. Jest to sprzeczne z międzynarodowym prawem humanitarnym, które zakazuje przemieszczania ludności cywilnej z terytorium okupowanego. Przed transportem rodzina prosiła o pozwolenie na spotkanie, jednak widzenie przyznano tylko żonie. Córkom nie pozwolono zobaczyć ojca.

Proces sądowy trwał ponad dwa lata. Rosyjskie oskarżenie opierało się głównie na zeznaniach anonimowych świadków i ekspertyzach rozmów o charakterze religijnym. Podobna praktyka jest stosowana od wielu lat w krymskich sprawach „Hizb ut-Tahrir”. Po wyroku był nadal przetrzymywany w rosyjskim systemie penitencjarnym, a w sierpniu 2025 roku został przetransportowany do aresztu śledczego nr 2 w Taganrogu.

W czerwcu 2026 roku zmarła żona więźnia politycznego Lilia Mambetova. Z powodu przebywania za kratami Halil Mambetov został pozbawiony możliwości pożegnania się z żoną i bycia z rodziną w jednym z najtrudniejszych momentów życia.

Informacje wykorzystane z otwartych źródeł: Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Suspilne Krym, ZMINA.

Zdjęcie: Memoriał.

Data aktualizacji: 23.07.2026.