Zatrzymanie: 7 listopada 2016 roku sąd w Symferopolu, kontrolowany przez Rosję, skazał krymskotatarskiego aktywistę Nedima Khalilova na deportację z Krymu z powodu braku paszportu, po czym został aresztowany i umieszczony w rosyjskim obozie filtracyjnym w miejscowości Wardane.

Wyrok: Decyzja o wydaleniu została podjęta przez sąd w sprawie deportacji krymskotatarskiego aktywisty Nedima Khalilova do Uzbekistanu 5a-2374/2016 w dniu 7 listopada 2016 roku. Formalnym powodem było to, że mieszkaniec Krymu nie posiadał ani rosyjskiego, ani ukraińskiego paszportu — od 1986 roku mieszkał na Krymie z paszportem ZSRR. Tego samego dnia został aresztowany, wywieziony z Krymu i umieszczony w obozie filtracyjnym — Centrum Tymczasowego Przetrzymywania Cudzoziemców w miejscowości Wardane w Kraju Krasnodarskim.

8 listopada 2016 roku Sąd Apelacyjny Krymu utrzymał decyzję w mocy, stwierdzając, że Khalilov „stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Federacji Rosyjskiej”. 15 maja 2018 roku, bez uprzedzenia, został przetransportowany samolotem do Taszkentu.

20 stycznia 2023 roku Nedim Khalilov zmarł w Taszkencie po długiej chorobie. Miał 63 lata.

Nedim Abdułajewicz Khalilov — krymskotatarski aktywista, uczestnik Narodowego Ruchu Tatarów Krymskich od 1986 roku. Przybył na Krym z miejsc deportacji rodziców we wrześniu 1986 roku. W 1991 roku założył własne przedsiębiorstwo budowlane i rozpoczął budowę własnego domu, ale później wszystko to stracił. Z powodu trudnych okoliczności w 2000 roku wyjechał do Uzbekistanu, gdzie w 2001 roku uzyskał paszport obywatela Uzbekistanu. W 2002 roku wrócił na Krym, gdzie zarejestrował swoją obecność pod adresem w Symferopolu. Po wygaśnięciu ważności paszportu uzbeckiego w 2009 roku świadomie go nie przedłużał, starając się uzyskać status „osoby bez obywatelstwa”. „Z nadejściem Rosji 'w związku z naruszeniem rejestracji' zostałem wydalony z Krymu”, opowiadał.

Od 21 listopada 2016 roku ogłosił strajk głodowy, domagając się uznania prawa do życia w ojczyźnie. 3 stycznia 2017 roku zakończył strajk głodowy po telefonicznych namowach asystenta wicepremiera Krymu Rusłana Balbeka, który obiecał rozwiązać sprawę — ale nie dotrzymał słowa. Latem 2017 roku Khalilov został przeniesiony do Centrum Tymczasowego Przetrzymywania w mieście Gieorgijewsk w Kraju Stawropolskim, gdzie doznał kryzysu nadciśnieniowego z ciśnieniem 260/150 — lekarze zapobiegli udarowi i zawałowi.

W Taszkencie Khalilov znalazł się bez dokumentów, bez środków i bez stałego miejsca zamieszkania. „Nie jestem absolutnie potrzebny Republice Uzbekistanu, ale wykonywane jest niejawne polecenie FSB — nie wolno mi opuszczać Uzbekistanu pod żadnym pretekstem”, mówił w 2019 roku. Pomimo trudnej sytuacji, kontynuował walkę przez sądy i instytucje międzynarodowe, domagając się prawa do powrotu na Krym. „Żyję nadzieją na powrót do ojczyzny, na Krym”, tak opisywał swoją sytuację w ostatnich latach.

Sprawa Khalilova jest unikalnym przykładem wśród krymskich więźniów Kremla — nie został skazany za przestępstwo, a przymusowo wysiedlony z okupowanego Krymu jako „obywatel obcy”, po czym faktycznie izolowany w Uzbekistanie pod niejawna kontrolą FSB i pozbawiony możliwości powrotu do ojczyzny. Zmarł, nie spełniwszy marzenia o powrocie na Krym.

Informacje wykorzystane z otwartych źródeł: Krymskotatarskie Centrum Zasobów, Radio Wolna Europa (Krym.Realia).

Zdjęcie: Krymskotatarskie Centrum Zasobów.

Data aktualizacji: 03.07.2026.