Zatrzymanie: 10 czerwca 2019 roku rosyjskie siły bezpieczeństwa przeprowadziły masowe przeszukania w rejonach Ałuszty i Biełogorska na okupowanym Krymie. W trakcie tej fali represji zatrzymano tatarskiego aktywistę Eldara Kantemirowa. Oskarżono go o udział w działalności islamskiej organizacji „Hizb ut-Tahrir”, która jest legalna na Ukrainie i w większości krajów świata, ale zakazana w Rosji.

Wyrok: 16 sierpnia 2021 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej w Rostowie nad Donem skazał Eldara Kantemirowa na 12 lat pozbawienia wolności. Pierwsze dwa lata miał spędzić w więzieniu o zaostrzonym rygorze, resztę w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Sąd nałożył również na niego półtora roku ograniczenia wolności po zwolnieniu. Następnie więźnia politycznego przewieziono najpierw do obwodu uljanowskiego w Rosji, a w październiku 2024 roku do kolonii IK-8 w Republice Buriacji, ponad 7000 kilometrów od rodzinnego Krymu.

Eldar Szukrijowycz Kantemirow urodził się 10 lipca 1980 roku w mieście Begowat w Uzbekistanie. Jego historia jest nierozerwalnie związana z tragicznym losem narodu krymskotatarskiego. Rodzina Eldara znalazła się w Uzbekistanie w wyniku deportacji Tatarów krymskich przeprowadzonej przez reżim sowiecki w 1944 roku. Dopiero w 1992 roku, po dekadach wygnania, rodzina mogła powrócić do rodzinnego Krymu.

Po powrocie do ojczyzny Eldar uczęszczał do szkoły krymskiej i aktywnie uprawiał sport. Osiągnął szczególne sukcesy w boksie, zostając mistrzem Krymu i zdobywając medal na mistrzostwach Ukrainy. Dyscyplina sportowa i determinacja pomogły mu również w dalszym życiu. Po ukończeniu szkoły wstąpił na Kijowski Uniwersytet Islamski, a w 2001 roku odbył staż w jednym z najbardziej znanych muzułmańskich ośrodków edukacyjnych na świecie – Uniwersytecie Al-Azhar w Egipcie. Dzięki temu zdobył specjalizację arabisty i pogłębił wiedzę z zakresu studiów islamskich.

Po powrocie na Krym Eldar zajmował się działalnością gospodarczą. Sprzedawał produkty pamiątkowe związane z historią, tradycjami i kulturą narodu krymskotatarskiego. Jednocześnie aktywnie uczestniczył w życiu lokalnej społeczności, wspierał wydarzenia kulturalne i inicjatywy religijne. Eldar jest żonaty i ojcem czwórki dzieci.

Po rozpoczęciu rosyjskiej okupacji Krymu w 2014 roku Kantemirow stał się jednym z tych Tatarów krymskich, którzy nie pozostali obojętni na życie społeczne. Regularnie uczestniczył w rozprawach sądowych w sprawach motywowanych politycznie, przychodził na przeszukania w domach Tatarów krymskich, wspierał rodziny więźniów politycznych i pomagał społeczności zachować solidarność w obliczu rosnącej presji ze strony władz okupacyjnych.

Szczególną uwagę służb Eldar przyciągnął po samotnym proteście przeprowadzonym w 2017 roku. Wyszedł wtedy z plakatem „Tatarzy krymscy – nie terroryści”, protestując przeciwko prześladowaniom swojego narodu z powodów religijnych i narodowych. Za ten pokojowy protest został zatrzymany i ukarany grzywną w wysokości 10 tysięcy rubli. Obrońcy praw człowieka uważają, że to właśnie po tej akcji znalazł się w polu widzenia rosyjskich służb specjalnych.

W listopadzie 2017 roku w domu Kantemirowa odbyło się pierwsze przeszukanie z udziałem OMON-u i jednostek specjalnych. Podczas czynności śledczych skonfiskowano całą elektronikę. Wówczas nie postawiono żadnych zarzutów, jednak w kolejnych latach służby regularnie odwiedzały jego rodzinę, wywierały presję psychiczną, groziły i sugerowały konieczność opuszczenia Krymu. Mimo to Eldar nie zaprzestał działalności społecznej. Kontynuował organizowanie imprez dla dzieci, uczestniczył w życiu społeczności muzułmańskiej i wspierał rodziny represjonowanych Krymian.

10 czerwca 2019 roku w ramach tzw. „sprawy ałusztyńskiej Hizb ut-Tahrir” rosyjskie siły bezpieczeństwa przeprowadziły serię przeszukań w domach Tatarów krymskich. Wśród zatrzymanych był Eldar Kantemirow. Razem z nim aresztowano Rusłana Nagajewa, Rusłana Mesutowa i Lenura Chalilowa. Wszyscy zostali oskarżeni o przynależność do organizacji „Hizb ut-Tahrir”.

Podczas pobytu w areszcie śledczym stan zdrowia Eldara znacznie się pogorszył. Podczas badania lekarskiego lekarze stwierdzili u niego początkowe stadium choroby Parkinsona. Ponadto nasiliły się przewlekłe problemy z nerkami. Adwokaci i rodzina wielokrotnie informowali o niewłaściwej opiece medycznej i trudnych warunkach przetrzymywania.

16 sierpnia 2021 roku rosyjski sąd w Rostowie nad Donem wydał wyrok w sprawie „ałusztyńskiej”. Eldar Kantemirow został skazany na 12 lat pozbawienia wolności. Ukraińskie organizacje praw człowieka uznały go za osobę pozbawioną wolności z powodów politycznych.

W październiku 2024 roku Kantemirow został przewieziony do kolonii IK-8 w Buriacji. Odległość od Krymu do miejsca odbywania kary przekracza 7000 kilometrów. Rodzina uważa, że takie przeniesienie było karą za jego skargi na naruszenia praw i aktywną postawę prawną. Przemieszczanie więźniów politycznych na tysiące kilometrów od domu jest powszechną praktyką rosyjskiego systemu penitencjarnego, co znacznie utrudnia kontakty z rodzinami i adwokatami.

W 2025 roku rodzina doznała kolejnego ciężkiego ciosu. Na okupowanym Krymie po długiej chorobie zmarł ojciec Eldara – Szkurij Kantemirow. Nie doczekał się powrotu syna z rosyjskiego więzienia.

Na początku 2026 roku stało się wiadomo, że Rosja pozbawiła Eldara Kantemirowa rosyjskiego obywatelstwa. Obrońcy praw człowieka ostrzegają, że po zwolnieniu może to stworzyć dodatkowe przeszkody dla jego powrotu do rodziny na okupowanym Krymie, jeśli półwysep nadal będzie pod kontrolą Rosji.

Informacje wykorzystane z otwartych źródeł: Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym, KrymSOS, Sospilne Krym, Ukrinform, Krymska solidarność.

Zdjęcie: Sospilne Krym.

Data aktualizacji: 11.07.2026.