Aresztowanie: 7 lutego 2024 roku został zatrzymany przez rosyjskie służby, a następnego dnia kontrolowany przez Rosję „Sąd Rejonowy w Kijowie” w Symferopolu zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Rosyjskie śledztwo oskarżyło Derman o udział w batalionie imienia Nomana Czelebidżichana (art. 208 cz. 2 KK FR). Według oskarżenia, rzekomo brał udział w działalności batalionu jeszcze przed rozpoczęciem pełnoskalowej wojny. Sam Nariman Derman nie przyznał się do winy. Jego żona informowała, że podczas rozpraw sądowych miewał ataki epilepsji, jednak sąd nie uwzględnił jego stanu zdrowia i pozostawił go w areszcie.

Wyrok: W październiku 2024 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Narimana Dermana za winnego i skazał go na 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze z 1 rokiem ograniczenia wolności po zwolnieniu. Projekt praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał” uznał go za więźnia politycznego, podkreślając, że oskarżenie jest bezpodstawne, a działalność batalionu, którą przypisuje się Dermanowi, nie zawiera znamion przestępstwa zgodnie z prawem międzynarodowym.

Nariman Mametowicz Derman (urodzony 1 czerwca 1967 roku) — obywatel Ukrainy, Tatar krymski, mieszkaniec wsi Nowooleksijewka, rejon heniczeskiego, obwód chersoński. Mężczyzna ma II grupę inwalidzką z powodu epilepsji.

Przed aresztowaniem Nariman Derman mieszkał w Nowooleksijewce wraz z rodziną. Z powodu ciężkiej choroby przewlekłej był pod stałą opieką medyczną. Po zatrzymaniu jego żona natychmiast poinformowała rosyjskie służby o jego niepełnosprawności i konieczności regularnego leczenia, jednak te okoliczności zostały zignorowane. Podczas jednej z rozpraw sądowych Nariman miał atak epilepsji w sali sądowej, ale postępowanie nie zostało przerwane. Obrońcy praw człowieka uznali takie postępowanie za naruszenie prawa do życia i pomocy medycznej.

W trakcie śledztwa strona rosyjska twierdziła, że Nariman Derman rzekomo był uczestnikiem batalionu imienia Nomana Czelebidżichana. Jednocześnie obrońcy praw człowieka zwracają uwagę, że nawet według wersji śledztwa, przypisywane wydarzenia miały miejsce w okresie, gdy batalion faktycznie już nie działał. To stało się jednym z argumentów na rzecz wniosku o polityczny charakter prześladowania.

Podczas procesu obrona wielokrotnie podkreślała krytyczny stan zdrowia Narimana Dermana. Z powodu epilepsji wymaga stałej opieki medycznej i regularnego przyjmowania leków. Mimo to, rosyjski sąd odmówił zmiany środka zapobiegawczego, a podczas jednej z rozpraw, gdy miał atak epilepsji, proces faktycznie nie został przerwany. Obrońcy praw człowieka uznali takie działania za rażące naruszenie prawa do pomocy medycznej i humanitarnego traktowania więźniów.

Projekt praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał” uznał Narimana Dermana za więźnia politycznego. W swoim wniosku organizacja podkreśla, że ściganie karne opiera się na nieprawomocnym zastosowaniu rosyjskiego prawa wobec obywatela Ukrainy, który mieszkał na tymczasowo okupowanym terytorium. Eksperci również podkreślają, że oskarżenie o udział w batalionie imienia Nomana Czelebidżichana jest częścią systematycznej praktyki prześladowania Tatarów krymskich i mieszkańców obwodu chersońskiego.

Sprawę Narimana Dermana dokumentują „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał”, OVD-Info, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Centrum Praw Człowieka ZMINA, Inicjatywa Medialna na rzecz Praw Człowieka (MIPL) oraz inne organizacje praw człowieka. Podkreślają, że brak niezbędnej pomocy medycznej dla osoby z ciężką chorobą przewlekłą może stanowić zagrożenie dla jej życia.

Na dzień 9 lipca 2026 roku Nariman Derman nadal nielegalnie odbywa karę w miejscach pozbawienia wolności Federacji Rosyjskiej. Obrońcy praw człowieka nadal domagają się jego uwolnienia, zapewnienia odpowiedniej pomocy medycznej i zaprzestania politycznie motywowanego prześladowania obywateli Ukrainy.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: Projekt praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał”, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Centrum Praw Człowieka ZMINA, Inicjatywa Medialna na rzecz Praw Człowieka (MIPL).

Zdjęcie: Suspilne Nowiny.

Data aktualizacji: 09.07.2026