Zatrzymanie: 17 grudnia 2021 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili przeszukanie w domu krymskiego Tatara Narimana Ametova w mieście Stary Krym. Jeszcze przed zakończeniem przeszukania został wywieziony w nieznanym kierunku. Później okazało się, że funkcjonariusze poddali go torturom, próbując zmusić do zeznań przeciwko sobie i innym krymskim Tatarom. Następnie oskarżono go z art. 30 ust. 1 i art. 208 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („przygotowanie do udziału w nielegalnej formacji zbrojnej”). Ukraińskie organizacje praw człowieka podkreśliły, że sprawa ma charakter polityczny, a zeznania uzyskane pod torturami nie mogą być uznane za dopuszczalne dowody.

Wyrok: 29 sierpnia 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Narimana Ametova za winnego i skazał go na 8 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Pierwsze dwa lata ma odbyć w więzieniu, resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Obrońcy praw człowieka stwierdzili, że wyrok opiera się na zeznaniach uzyskanych pod torturami i jest motywowany politycznie.

Nariman Ametov urodził się w 1987 roku. Mieszkał w Starym Krymie z żoną i dziećmi. Przed aresztowaniem pracował, zajmował się rodziną i był dobrze znany w społeczności krymskotatarskiej. W otwartych źródłach prawie nie ma informacji o jego zawodzie czy wykształceniu, jednak znajomi opisują go jako spokojną, pracowitą osobę, która nie była publicznym politykiem ani aktywistą. Dlatego jego zatrzymanie było zaskoczeniem nie tylko dla rodziny, ale i dla sąsiadów.

Rano 17 grudnia 2021 roku do domu Ametova przyszli funkcjonariusze FSB. Przeszukanie rozpoczęło się około szóstej rano. Już po kilkudziesięciu minutach funkcjonariusze wyprowadzili Narimana z domu, mimo że czynności śledcze jeszcze trwały. Jego żona została w domu bez żadnej informacji o tym, dokąd zabrano męża. Dopiero później okazało się, że był przetrzymywany w budynku FSB, gdzie, według samego Ametova, stosowano wobec niego przemoc fizyczną i psychiczną.

Po tym, jak adwokat zdołał spotkać się z Narimanem Ametovem, okazało się, że podczas pobytu w budynku FSB był torturowany. Według samego więźnia politycznego, funkcjonariusze zakładali mu na głowę worek, bili, stosowali prąd elektryczny i żądali przyznania się do przestępstw, których nie popełnił. Zmuszali go również do podpisania już przygotowanych dokumentów i składania zeznań przeciwko innym krymskim Tatarom. Dopiero po tym Nariman został oficjalnie doprowadzony do sądu w celu zastosowania środka zapobiegawczego.

Informacja o torturach szybko zyskała rozgłos. Krymska Solidarność, ZMINA, KrymSOS, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów oraz Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym oświadczyły, że chodzi o rażące naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego i Konwencji ONZ przeciwko torturom. Prokuratura Autonomicznej Republiki Krymu i miasta Sewastopol wszczęła postępowanie karne w sprawie tortur obywatela Ukrainy przez funkcjonariuszy FSB.

Podczas procesu sądowego obrona wielokrotnie podkreślała, że oskarżenie faktycznie opiera się na zeznaniach uzyskanych pod fizycznym i psychicznym naciskiem. Adwokaci prosili sąd o zbadanie zarzutów dotyczących tortur i uznanie takich „dowodów” za niedopuszczalne. Jednak rosyjski sąd odmówił przeprowadzenia skutecznego śledztwa w tej sprawie i kontynuował rozpatrywanie sprawy.

29 sierpnia 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Narimana Ametova za winnego i skazał go na 8 lat pozbawienia wolności. Zgodnie z wyrokiem, pierwsze dwa lata ma spędzić w więzieniu, resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Obrońcy praw człowieka podkreślili, że decyzję podjęto bez należytej oceny zarzutów dotyczących tortur, a sam proces nie spełniał standardów sprawiedliwego sądu.

Po etapowaniu do Rosji Nariman kontynuował odbywanie kary daleko od rodziny. Organizacje praw człowieka regularnie włączają jego imię do międzynarodowych kampanii na rzecz ukraińskich więźniów politycznych. Szczególną uwagę zwracają na stosowanie tortur podczas zatrzymania, ponieważ jest to jedna z nielicznych spraw krymskich, w której ofiara szczegółowo opisała swoje doświadczenia, a ukraińskie organy ścigania wszczęły odrębne postępowanie w sprawie tego zbrodni wojennej.

Na lipiec 2026 roku Nariman Ametov nadal nielegalnie przebywa w miejscach pozbawienia wolności na terytorium Federacji Rosyjskiej. Ukraińscy obrońcy praw człowieka nalegają na jego uwolnienie i podkreślają, że stosowanie tortur, nielegalne ściganie karne i wywożenie cywilów z okupowanego terytorium stanowią rażące naruszenia prawa międzynarodowego.

Wykorzystano informacje z otwartych źródeł: ZMINA, Krymska Solidarność, KrymSOS, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym.

Zdjęcie: Krymska Solidarność.

Data aktualizacji: 05.07.2026r.